Jane Ndamei'nin tıp doktoru olma hayali beş yıl önce neredeyse hayatına mal oluyordu.
Kamerun'un huzursuz güneybatı bölgesinden gelen 20 yaşındaki öğrenci, 12. Sınıf sınavına girerken aniden silah sesleri duydu. Kısa bir süre sonra silahlı adamlar okula hücum ederek Ndamei ve akranlarını sınav salonundan kaçmaya zorladı.
“Bu ölümün sesiydi ve başaramayacağımı düşündüm. Bir mucize için sessizce dua ettim” diye hatırladı.
Birleşmiş Milletler'e göre, o sırada 15 yaşında olan Ndamei, Batı ve Orta Afrika'da son yıllarda şiddetli çatışmalar nedeniyle eğitimleri askıya alınan 2,8 milyon çocuktan biriydi. Haziran ayı itibarıyla Batı ve Orta Afrika'da 24 ülkede şiddet ve güvensizlik nedeniyle 14.000'den fazla okul kapatıldı.
Norveç Mülteci Konseyi yardım grubunun hazırladığı bir rapora göre, 2023 yılı itibarıyla Batı Kamerun'daki ayrılıkçı kriz ve kuzeydeki Boko Haram aşırılık yanlısı grubun saldırıları, okul çağındaki 1,4 milyon çocuğu ciddi bir eğitim yardımına ihtiyaç içinde bıraktı. BM, Ndamei'nin okulunun saldırıya uğradığı 2019 yılında, silahlı ayrılıkçı grupların okulları hedef aldığı kuzeybatı ve güneybatı Kamerun'da 855.000 çocuğun okula gidemediğini söyledi.
Orta Afrika ülkesi, İngilizce konuşan ayrılıkçıların 2017'de Fransızca konuşan çoğunluğun hakim olduğu bölgeden kopma ve bağımsız, İngilizce konuşulan bir devlet kurma hedefiyle isyan başlatmasından bu yana çatışmalarla boğuşuyor.
Hükümet, ayrılıkçıları İngilizce konuşan sivillere karşı zulüm yapmakla suçladı. Uluslararası Kriz Grubu'na göre çatışmalarda 6.000'den fazla kişi öldü ve 760.000'den fazla kişi de yerinden edildi.
Çatışmanın başlangıcından bu yana ayrılıkçı savaşçılar, hükümete siyasi tanınma konusunda baskı yapmak amacıyla okul boykotunu başlattı ve uyguladı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün bir raporuna göre, merkezi hükümet tarafından düzenlenen Fransızca eğitim sistemine karşı çıkan ayrılıkçı savaşçılar, öğrencileri ve öğretmenleri öldürüp kaçırdı, okul binalarını yakıp yağmaladı ve aileleri çocuklarını okuldan uzak tutmaları için korkuttu.
NRC'nin Batı ve Orta Afrika Bölge Direktörü Hassane Hamadou, “Okulların kasıtlı olarak hedef alınması ve çatışma nedeniyle eğitimin sistematik olarak reddedilmesi bir felaketten başka bir şey değil” dedi.
Hamadou, “Bir çocuğun okuldan uzak tutulduğu her gün, onun ve toplumun geleceğinden çalınan bir gündür” diye ekledi.
Ndamei, eğitimine devam edebilmek için ülkenin Fransızca konuşulan batı bölgesine taşınmak ve geniş aile üyelerinin yanında kalmak zorunda kaldı. Şu anda bir üniversite hemşirelik programına kayıtlıdır.
Associated Press'e konuşan Ndamei, “Krizden etkilenmeyen bölgelerdeki akrabalarımın yanında kalma ayrıcalığına sahiptim ancak sınıf arkadaşlarımın çoğu bu fırsata sahip değildi” dedi.
Birçoğunun genç anne olduğunu söyledi.
Ndamei, “11 yaşında, 12 yaşında çocukların evde oturduğunu görüyorsunuz ve siz farkına bile varmadan hamile kalıyorlar, gelecekleri paramparça oluyor” dedi. “Ebeveynler üzgün, çocuklar üzgün.”
Kuzeybatıdaki Batibo kasabasından Nelson Tabuwe, yaşları 10, 12 ve 15 olan üç çocuğunun, ayrılıkçı çatışmalar nedeniyle yaklaşık yedi yıldır okula gidemediğini söyledi.
“Son çocuğum Jude Ngam, makine mühendisi olmayı arzuluyordu. Ablası Janet her zaman tıp doktoru olmak istiyordu ve en büyük kızım Claire de bana her zaman öğretmen olmak istediğini söylerdi” dedi Tabuwe Associated Press'e.
61 yaşındaki adam ve ailesi memleketlerindeki ayrılıkçı çatışmalardan kaçarak Kamerun'un başkenti Yaoundé'ye sığındı. Tüm ailenin çok az parayla tek bir odada sıkışıp kalması ve Tabuwe'nin başkentte istikrarlı bir iş bulamaması nedeniyle uyum sağlamak zor oldu.
Tabuwe, “Buraya hiçbir şeyimiz olmadan geldik” dedi.
Şiddet nedeniyle yerinden edildiğinden beri ailesinin geçimini sağlamanın daha da zorlaştığını söyledi. Tabuwe'nin hâlâ okula gitmeyen üç çocuğu, ebeveynlerinin para kazanmasına yardımcı olmak zorunda.